Μπορεί η AI να αποδώσει τον λόγο του Θεού; Η Βίβλος μπαίνει στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στα πιο ιερά πεδία: επιχειρεί να μεταφράσει τη Βίβλο σε χιλιάδες γλώσσες που έως σήμερα έμεναν στο περιθώριο. Μπορεί, όμως, η πίστη να αποδοθεί πιστά με αλγόριθμους;
Η Βίβλος είναι το πιο μεταφρασμένο βιβλίο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Κι όμως, σύμφωνα με τον Economist, υπάρχει σε πλήρη μορφή μόλις σε περίπου 800 από τις 7.000 γλώσσες που μιλιούνται σήμερα παγκοσμίως. Το χάσμα είναι τεράστιο και για δεκαετίες θεωρούνταν πρακτικά αγεφύρωτο. Αυτό ακριβώς το κενό φιλοδοξεί να καλύψει η τεχνητή νοημοσύνη.
Στόχος το 2033: Η μισή Βίβλος σε όλες τις γλώσσες
Διεθνείς οργανισμοί μετάφρασης έχουν ήδη επιστρατεύσει εργαλεία AI, με φιλόδοξο στόχο, μέχρι το 2033, τουλάχιστον το 50% της Αγίας Γραφής να έχει μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Κάτι που με τις παραδοσιακές μεθόδους θα απαιτούσε αιώνες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Avodah Connect, σε συνεργασία με το Dallas Baptist University (DBU). Οι 31 ομάδες μετάφρασης που διαθέτουν χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, μειώνοντας δραστικά το κόστος και τον χρόνο μιας διαδικασίας που παραδοσιακά διαρκεί 20 έως 25 χρόνια για κάθε γλώσσα.
«Ανάμεικτη προσέγγιση»: AI με ανθρώπινο φρένο
Ο Ράντι Μπάιερς, πρόεδρος της ομάδας εργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο DBU, βάζει σαφή όρια. Η AI δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Τον βοηθά. Όπως εξηγεί, ο στόχος είναι μια «πιστή και σύγχρονη γραφή», χωρίς αλλοιώσεις στο θεολογικό μήνυμα. «Θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το εργαλείο με τρόπο που να δοξάζει τον Θεό, αλλά και να καθιστά την Αγία Γραφή προσιτή», σημειώνει.
Η διαδικασία βασίζεται σε μια ανάμεικτη προσέγγιση:
- Η AI εντοπίζει γλωσσικά μοτίβα και δομές
- Οι άνθρωποι ελέγχουν, διορθώνουν και προσαρμόζουν
Γιατί, πολύ απλά, η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει πολιτισμική εμπειρία, ούτε πνευματική συνείδηση.
Όταν η «καρδιά» δεν είναι… καρδιά
Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο αγκάθι. Η μετάφραση δεν είναι μαθηματικά. Είναι πολιτισμός.
Η οργάνωση Wycliffe Bible Translators επισημαίνει ότι εκφράσεις όπως «δέξου τον Ιησού στην καρδιά σου» δεν λειτουργούν παντού. Στην Παπούα Νέα Γουινέα, οι Αουά θεωρούν το συκώτι κέντρο των συναισθημάτων, οι Ράουα το στομάχι. Αν η μετάφραση δεν προσαρμοστεί, το θεολογικό μήνυμα χάνεται. Και εδώ η AI σκοντάφτει: δεν καταλαβαίνει συμφραζόμενα, μόνο λέξεις.
Η πιο απρόσμενη επιτυχία: Το Bible Chat
Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται μόνο στη μετάφραση. Επεκτείνεται και στην καθημερινή πνευματική εμπειρία. Η εφαρμογή Bible Chat, που αναπτύχθηκε στη Ρουμανία, έχει εξελιχθεί – σύμφωνα με το tech.eu – στην κορυφαία εφαρμογή παγκοσμίως, ξεπερνώντας ακόμη και το Instagram και το WhatsApp.
Ο συνιδρυτής και CEO Laurențiu – Victor Bălașa, μαζί με μια ομάδα μηχανικών, marketers και επιχειρηματιών, δημιούργησαν ένα εργαλείο που:
- απαντά σε ερωτήσεις για τη Βίβλο
- προσφέρει καθοδήγηση στην προσευχή
- παρέχει πνευματική υποστήριξη 24/7
Η πίστη, πλέον, έχει… live chat.
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει, να μειώσει ανισότητες, να δώσει φωνή σε γλώσσες που κινδυνεύουν να σβήσουν. Αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση όταν πρόκειται για νόημα, πίστη και πολιτισμό. Η Βίβλος ίσως μεταφραστεί σε κάθε γλώσσα του κόσμου. Το αν θα αγγίξει κάθε άνθρωπο, παραμένει βαθιά ανθρώπινη υπόθεση.
